汉语 趣谈

ปกิณกะภาษาจีน

汉语 趣谈
ha4nyu3 qu4ta2n
อักษรภาพ

国 语 (guo2 yu3 ) แปลว่า ภาษาแมนดาริน

เนื่องด้วยประเทศจีนเป็นประเทศที่กว้างใหญ่ และมีประชากรมากมาย และยังอยู่ใกล้ประเทศไทย จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่เราจะต้องติดต่อคบค้ากับประเทศจีน การเรียนรู้ภาษาขนบธรรมเนียมประเพณีและสภาพบ้านเมืองของประเทศจีนจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่ง เรียกว่า “ รู้เขารู้เรา ” ยังไงเล่า

ประชากรจีนพันกว่าล้านคนเหล่านั้นประกอบด้วยชนชาติต่างๆ มากกว่าห้าสิบชนชาติ และชนชาติที่มีประชากรมากที่สุด ซึ่งมีมากถึง 95 % ของประชากรจีนนั้นคือ ชนชาติ ฮ่าน (ha4n) (ดูหมายเหตุ)

ในที่นี้มาเริ่มด้วยการคุยเรื่องภาษาของชนชาติ ฮ่าน ซึ่งคนจีนถือเป็นภาษาประจำชาติ คนจีนจะเรียกภาษาประจำชาติว่า 国 语(guo2 yu3 ) แปลว่า ภาษาแมนดาริน ซึ่งเป็นภาษากลาง แต่เนื่องด้วยโดยแท้จริงแล้วมันเป็นภาษาของชนชาติฮ่าน จึงเรียกว่า 汉 语 (ha4n yu3 ) ด้วย และด้วยเหตุที่ชนชาติฮ่านเองก็มีภาษาท้องถิ่นอีกมากมายหลายภาษาจึงได้มีการบัญญัติภาษาที่เป็นมาตรฐานขึ้น ซึ่งเท่ากับภาษากลางนั่นเอง จึงมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า 普 通 话 (pu3 to1ng hua4)

ไม่เพียงเท่านั้นชาวต่างชาติอย่างไทยหรือสิงคโปร์ จะเรียกภาษาจีนว่า 华 语 (hua2 yu3) หรือ 中 国 话 (zho1ng guo2 hua4) แต่คำว่า “ ภาษาจีน ” จะทำให้ผู้ที่เริ่มเข้ามาสัมผัสภาษาจีนจะสับสนกันไปตามๆกันเลยทีเดียว แต่จริงๆแล้ว ไม่ได้ยุ่งยากอะไร จึงขอสรุปดังนี้

国 语 — 汉 语 — 普 通 话 — 华 语 — 中 国 话

ซึ่งทั้งหมดนี้คือสิ่งเดียวกัน เพียงแต่ว่าจะเรียกในแง่มุมไหนและใครพูดกับใคร ก็เลือกใช้ให้ถูกต้องตามกาลเทศะเพียงเท่านั้น (หมายเหตุ) เนื่องด้วยคำว่า “ 汉 ” ถ้าอ่านว่า “ ฮั่น ” ก็จะไปตรงกับคำว่า “ ฮั่น ” ซึ่งปรากฏอยู่ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน อันหมายถึงชนเผ่าหนึ่งที่คนจีนเรียกว่า “ 匈 奴 ” (x7ong nu2) จึงได้เลี่ยงมาใช้คำว่า “ ฮ่าน ” ให้แตกต่างกันเพื่อจะได้เห็นความแตกต่าง


บทกวีจีนน่ารู้

登 鹳 鹊 楼 - 王 之 涣 ( 688 – 742 )

de1ng gua4n que4 lo2u – wa2ng zh7 hua4n


白 日 衣 山 尽 , 黄 河 入 海 流

ba2i r0 y7 sha1n j0n , hua2ng he2 ru4 ha3i l8u


欲 穷 千里 目,更 上 一 层 楼

yu4 qio2ng qia1n l9 mu4 , ge4ng sha4ng y0 ce2ng lo2u


พระอาทิตย์ลงลับฟ้า
อยากทอดสายตาให้เห็นถึงพันลี้
แม่น้ำเหลืองไหลสู่ทะเล
ก็ต้องขึ้นหอคอยไปอีกชั้นหนึ่ง

เป็นบทกลอนที่รวมอยู่ในหนังสือ “รวมจินตกวีสมัยถัง 300 บท” ที่คนจีนผู้ได้รับการศึกษาพอสมควรจะได้เรียนและท่องจนขึ้นใจทั่วไป บทกลอนนี้แต่งโดยหวางจือฮ่วน ปี ค.ศ. 688-742 ซึ่งแสดงออกถึงความรู้สึกในทิวทัศน์บนผืนแผ่นดินในภาคเหนือของจีนและให้คติสอนใจว่า “คนเราจะมีความคิดและทัศนวิสัยที่กว้างไกล ก็จะต้องมีจุดยืนทางจิตใจที่สูงสุด”

汉语 趣谈
ha4nyu3 qu4ta2n
อักษรภาพ

การสร้างตัวอักษรจีนสามารถสร้างได้หลายแบบ เนื่องจากตัวอักษรจีนเป็นอักษรภาพจึงมีการนำภาพต่างๆมาสร้างเป็นตัวอักษร เช่น ตัวอักษรจีนที่แปลว่าพระอาทิตย์ ตัวอักษรจะมีลักษณะคล้ายพระอาทิตย์

และมีอีกวิธีหนึ่งในการสร้างตัวอักษรจีนก็คือการนำตัวอักษรจีนตั้งแต่สองตัวขึ้นไปมารวมกัน และเกิดเป็นตัวอักษรจีนตัวใหม่ที่มีความหมายที่แตกต่างออกไป

ดังจะยกตัวอย่างให้ดูคือคำว่า 好 ha3o แปลว่า ดี (เป็นคำนามหรือคุณศัพท์ก็ได้) เป็นภาพอักษรที่ประกอบด้วยตัวอักษร 2 ตัว

คือคำว่า 女 nǚ แปลว่า ผู้หญิง กับคำว่า 子 z9 แปลว่า ลูกชาย

หญิงกับชายอยู่ด้วยกันแปลว่า ดี คำว่า 好ha3o นี้สามารถนำมาผสมกับคำอื่นๆ ที่ได้ความหมายที่แตกต่างกันออกไปอีกหลายตัว ดังตัวอย่าง

好 吃 ha3o ch7อร่อย 好 处 ha3o chu4ความดี,ข้อดี
好 感 ha3o ga3nความรู้สึกดี  好 汉ha3o ha4nผู้ชายดี, ผู้กล้า
好 久 ha3o jiu3นานมาก 好 看ha3o ka4nน่าดู,ดูดี
好 听 ha3o t7ngน่าฟัง,ไพเราะ 好 转ha3o zhua3nเปลี่ยนไปทางดี
好 笑 ha3o xia4oน่าขำ,น่าหัวเราะ 好 心ha3o x7nความหวัง,ใจดี

ตัวอย่างการนำตัว 好 ha3o มาแต่งประโยค

1.这 首 歌 很好 听。
zhe4 sho3u ge1 he3n ha3o t7ng
เพลงนี้ไพเราะมาก
2.泰 国 的 菜 很 好 吃。
ta0 guo2 de ca4i he3n ha3o ch7
อาหารของไทยอร่อยมาก
3.那 件 衣 服 很 好 看。
na4 jia4n y7 fu he3n ha3o ka4n
เสื้อผ้าชุดนั้นดูดีมาก

ฝึกหัดออกเสียง
绕 口 令
ra4n ko3u l0ng

我 说 船 比 床 长  ฉันว่าเรือยาวกว่าเตียง
wo3 shuo1 chua2n b9 chua2ng cha2ng
他 说 床 比 船 长  เขาว่าเตียงยาวกว่าเรือ
ta1 shuo1 chua2ng b9 chua2n cha2ng
我说 床 不 比 船 长  ฉันว่าเตียงไม่ได้ยาวกว่าเรือ
wo3 shuo1 chua2ng bu4 b9 chua2n cha2ng
他 说 船 不 比 床 长  เขาว่าเรือไม่ได้ยาวกว่าเตียง
ta1 shuo1 chua2n bu4 b9 chua2ng cha2ng
也 不 知 道 是   ไม่ทราบว่า
ye3 bu4 zh7 da4o sh0
船 比 床 长  เรือยาวกว่าเตียง
chua2n b9 chua2ng cha2ng
还 是 床 不 比 船 长   หรือเตียงยาวกว่าเรือกันแน่
ha2i sh9 chua2ng b9 chua2n cha2ng

汉语 趣谈
ha4nyu3 qu4ta2n

ตัวหนังสือจีนที่ว่าวิวัฒนาการมาจากตัวหนังสือภาพนั้นจนถึงปัจจุบันนี้ได้เปลี่ยนไปจนแทบมองไม่เห็นภาพอีกแล้ว แต่บางตัวยังพอจะอธิบายได้ว่ามาจากภาพใดบ้าง คราวที่แล้วเราได้กล่าวถึงวิธีสร้างตัวหนังสือจีนวิธีหนึ่งซึ่งเอาตัวหนังสือบอกเสียงอ่านกับตัวหนังสือที่ให้ความหมายมารวมกันเป็นตัวหนังสือใหม่ เช่นตัว 竿ga1n แปลว่า ลำไม้ไผ่ ในที่นี้หมายถึงไม้ไผ่ 干 ออกเสียงว่า ga1n เป็นต้น หนังสือที่สร้างขึ้นโดยวิธีนี้เรียกว่าตัวหนังสือ 形声 x8ng she1ng

ตัวหนังสือจีนที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน เป็นตัวหนังสือที่สร้างขึ้นโดยวิธี 形声 x8ng she1ng นี้มีถึงแปดสิบกว่าเปอร์เซ็นต์เลยทีเดียวตัวหนังสือนี้มีข้อดีอยู่ว่าช่วยให้เราสามารถเดาความหมายและเสียงของมันได้บ้างเช่น

ตัวหนังสือที่มีความหมายเกี่ยวกับเท้าเราจะเห็นว่ามีส่วน ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของเท้ารวมอยู่ด้วย เช่น

pa3oแปลว่าวิ่ง tia4oแปลว่ากระโดด
kua4แปลว่าก้าวข้ามca3iแปลว่าเหยียบ
chua4iแปลว่าถีบduo2แปลว่าเดินช้าๆ

ถ้ามี  氵  ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของน้ำประกอบอยู่ก็จะมีความหมายเกี่ยวกับน้ำเช่น

he2แปลว่าแม่น้ำhu2แปลว่าบึง,ทะเลสาบ
la4ngแปลว่าลูกคลื่นcha2oแปลว่ากระแสน้ำ
liu2แปลว่าไหล น้ำไหลle4iแปลว่าน้ำตา

ถ้าเกี่ยวกับภาษาก็จะมีตัว ประกอบอยู่ด้วย  讠  เช่น

shuo1แปลว่าพูดhua4แปลว่าคำพูด
yu3แปลว่าภาษาjia3ngแปลว่าบอกเล่า, พูด
du2แปลว่าอ่าน ta2nแปลว่าพูดคุย เหล่านี้เป็นต้น

สัญลักษณ์ที่เป็นส่วนประกอบของตัวหนังสือเหล่านี้มีชื่อเรียกว่า 偏旁 pia1npa2ng 偏旁 จะช่วยเราในการออกเสียงและเข้าใจความหมายของตัวหนังสือ แต่ก็มิใช่ว่าตัวหนังสือที่สร้างโดยวิธี 形声 x8ng she1ng นี้จะเข้าสูตรดังกล่าวข้างต้นทั้งหมดเลยก็หาไม่


แบบฝึกหัดการออกเสียง
绕 口 令
Ra4o Ko3u L0ng

四 是 四,s0 sh0 s0
十 是 十,sh8 sh0 sh8
十 四 是 十 四,sh8 s0 sh0 sh8 s0
四 十 是 四 十。s0 sh8 sh0 s0 sh8

สุภาษิตจีนน่ารู้

三 样 东 西 一 去 不 复 返 สามสิ่งที่ไปแล้วมิมีวันกลับ
sa1n ya4ng do1ng xi y8 qu4 bu2 fu4 fa3n

时间sh8 jia1nเวลา
生命she1ng m0ngชีวิต
青春q7ng chu1nวัยหนุ่มสาว


三 样 东 西 毁 掉 一 个人 สามสิ่งที่ทำลายคน
sa1n ya4ng do1ng xi hu9 dia4o y7 ge re2n

脾气p8 qiอารมณ์
傲气a4o q0โอหัง
小气xia3o qiขี้น้อยใจ


三 样 东西 得 到 快 乐 สามสิ่งที่ทำให้มีความสุข
sa1n ya4ng do1ng xi de2 dao4 kua4i le4

知足常乐zh7 zu2 cha2ng le4พอใจในสิ่งที่ตนมี
助人为乐zhu4 re2n we2i le4มีความสุขกับการช่วยผู้อื่น
自得其乐z0 de2 q8 le4ภูมิใจในสิ่งที่ตนทำ