汉语 趣谈

ปกิณกะภาษาจีน

อักษรมงคล 8 ประการ

( zhōng ) ( xiào ) ( rén ) ( ài )
    
( lǐ ) ( yì ) ( lián ) ( chǐ )
    


8 คำนี้เป็นคำที่ชาวจีนสมัยก่อนยึดมั่นปฏิบัติเพื่อเป็นสิริมงคลต่อชีวิต ซึ่งแต่ละคำมีความหมายที่เป็นมงคลน่าจดจำและนำไปปฏิบัติตาม ดังตัวอย่าง

( zhōng ) หมายถึง ความจงรักภักดีต่อพระราชาหรือเจ้านายของตน เป็นลักษณะอันโดดเด่นของวัฒนธรรมจีนที่เน้นคุณธรรม สมัยใหม่มีความหมายถึงความซื่อสัตย์ต่อประเทศชาติบ้านเมือง หลายคนคงรู้จักคำว่า “ ตงฉิน ” ตงฉินก็คือขุนนางผู้มีความจงรักภักดีต่อเจ้านายของตน

( xiào ) หมายถึง ความกตัญญูต่อบรรพบุรุษเป็นคุณสมบัติสำคัญของคนทุกคนแต่โบราณ มีผู้กล่าวไว้ว่าความกตัญญูนี้เองทำให้ชนชาติจีนสามารถรักษาบ้านเมืองของเขาติดต่อมาได้ไม่ขาดสายจนถึงปัจจุบัน ขณะที่ชนชาติเก่าอย่างโรมัน กรีก ได้สิ้นสลายไปนานแล้ว

( rén ) หมายถึง คุณธรรม เป็นคุณธรรมของบัณฑิตจีน(สุภาพบุรุษ) ที่ขงจื้อยกย่องว่าเป็นคุณธรรมที่เป็นรากฐานของคุณธรรมทั้งปวง เป็นความใจดี ใจกว้าง ความหวังดี และความเมตตากรุณาต่อเพื่อนมนุษย์

( ài ) หมายถึง ความรัก ความชอบ ความรู้สึกอันลักซึ้งอันมีต่อคนหรือสิ่งของ เดิมเขียนแบบอักษรเก่าจะมีตัว ( xīn ) แปลว่าหัวใจ ประกอบอยู่ด้วย หมายถึง ความรัก (ชอบ) อะไรก็ต้องรักด้วยหัวใจแสดงถึงความจริงใจที่มีต่อความรักนั้นแต่ปัจจุบันตัว ได้เขียนแบบตัวย่อคือ โดยตัดตัวที่แปลว่า หัวใจ ออกไป ซึ่งถือเป็นวิวัฒนาการของตัวอักษรจีน


** ในครั้งนี้เรานำเสนอท่านผู้อ่านเพียง 4 คำ นี้ก่อน ส่วนอีก 4 คำ ติดตามอ่านได้ในครั้งต่อไป **

สุภาษิตจีนน่ารู้

愤怒以愚蠢开始 , 以后悔告终

hènnù yǐ yúchǔn kāishǐ, yǐ hòuhuǐ gàozhōng


ความโกรธเริ่มต้นด้วยความเขลา และจบลงด้วยความเสียใจ

汉语 趣谈
hànyǔ qùtán
อักษรภาพ

国 语 ( guó yǔ ) แปลว่า ภาษาแมนดาริน

เนื่องด้วยประเทศจีนเป็นประเทศที่กว้างใหญ่ และมีประชากรมากมาย และยังอยู่ใกล้ประเทศไทย จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่เราจะต้องติดต่อคบค้ากับประเทศจีน การเรียนรู้ภาษาขนบธรรมเนียมประเพณีและสภาพบ้านเมืองของประเทศจีนจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่ง เรียกว่า “ รู้เขารู้เรา ” ยังไงเล่า

ประชากรจีนพันกว่าล้านคนเหล่านั้นประกอบด้วยชนชาติต่างๆ มากกว่าห้าสิบชนชาติ และชนชาติที่มีประชากรมากที่สุด ซึ่งมีมากถึง 95 % ของประชากรจีนนั้นคือ ชนชาติ ฮ่าน ( hàn ) (ดูหมายเหตุ)

ในที่นี้มาเริ่มด้วยการคุยเรื่องภาษาของชนชาติ ฮ่าน ซึ่งคนจีนถือเป็นภาษาประจำชาติ คนจีนจะเรียกภาษาประจำชาติว่า 国 语( guó yǔ ) แปลว่า ภาษาแมนดาริน ซึ่งเป็นภาษากลาง แต่เนื่องด้วยโดยแท้จริงแล้วมันเป็นภาษาของชนชาติฮ่าน จึงเรียกว่า 汉 语 (hàn yǔ ) ด้วย และด้วยเหตุที่ชนชาติฮ่านเองก็มีภาษาท้องถิ่นอีกมากมายหลายภาษาจึงได้มีการบัญญัติภาษาที่เป็นมาตรฐานขึ้น ซึ่งเท่ากับภาษากลางนั่นเอง จึงมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า 普 通 话 ( pǔ tōng huà )

ไม่เพียงเท่านั้นชาวต่างชาติอย่างไทยหรือสิงคโปร์ จะเรียกภาษาจีนว่า 华 语 ( huá yǔ ) หรือ 中 国 话 ( zhōng guó huà ) แต่คำว่า “ ภาษาจีน ” จะทำให้ผู้ที่เริ่มเข้ามาสัมผัสภาษาจีนจะสับสนกันไปตามๆกันเลยทีเดียว แต่จริงๆแล้ว ไม่ได้ยุ่งยากอะไร จึงขอสรุปดังนี้

国 语 — 汉 语 — 普 通 话 — 华 语 — 中 国 话

ซึ่งทั้งหมดนี้คือสิ่งเดียวกัน เพียงแต่ว่าจะเรียกในแง่มุมไหนและใครพูดกับใคร ก็เลือกใช้ให้ถูกต้องตามกาลเทศะเพียงเท่านั้น (หมายเหตุ) เนื่องด้วยคำว่า “ 汉 ” ถ้าอ่านว่า “ ฮั่น ” ก็จะไปตรงกับคำว่า “ ฮั่น ” ซึ่งปรากฏอยู่ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน อันหมายถึงชนเผ่าหนึ่งที่คนจีนเรียกว่า “ 匈 奴 ” ( xiōng nú ) จึงได้เลี่ยงมาใช้คำว่า “ ฮ่าน ” ให้แตกต่างกันเพื่อจะได้เห็นความแตกต่าง


บทกวีจีนน่ารู้

登 鹳 鹊 楼 - 王 之 涣 ( 688 – 742 )

dēng guàn què lóu - wáng zhī huàn


白 日 衣 山 尽 , 黄 河 入 海 流

bái rì yī shān jǐn, huáng hé rù hǎi liú


欲 穷 千里 目,更 上 一 层 楼

yù qióng qiān lǐ mù, gèng shàng yī céng lóu


พระอาทิตย์ลงลับฟ้า
อยากทอดสายตาให้เห็นถึงพันลี้
แม่น้ำเหลืองไหลสู่ทะเล
ก็ต้องขึ้นหอคอยไปอีกชั้นหนึ่ง

เป็นบทกลอนที่รวมอยู่ในหนังสือ “รวมจินตกวีสมัยถัง 300 บท” ที่คนจีนผู้ได้รับการศึกษาพอสมควรจะได้เรียนและท่องจนขึ้นใจทั่วไป บทกลอนนี้แต่งโดยหวางจือฮ่วน ปี ค.ศ. 688-742 ซึ่งแสดงออกถึงความรู้สึกในทิวทัศน์บนผืนแผ่นดินในภาคเหนือของจีนและให้คติสอนใจว่า “คนเราจะมีความคิดและทัศนวิสัยที่กว้างไกล ก็จะต้องมีจุดยืนทางจิตใจที่สูงสุด”

汉语 趣谈
hànyǔ qùtán
อักษรภาพ

การสร้างตัวอักษรจีนสามารถสร้างได้หลายแบบ เนื่องจากตัวอักษรจีนเป็นอักษรภาพจึงมีการนำภาพต่างๆมาสร้างเป็นตัวอักษร เช่น ตัวอักษรจีนที่แปลว่าพระอาทิตย์ ตัวอักษรจะมีลักษณะคล้ายพระอาทิตย์

และมีอีกวิธีหนึ่งในการสร้างตัวอักษรจีนก็คือการนำตัวอักษรจีนตั้งแต่สองตัวขึ้นไปมารวมกัน และเกิดเป็นตัวอักษรจีนตัวใหม่ที่มีความหมายที่แตกต่างออกไป

ดังจะยกตัวอย่างให้ดูคือคำว่า 好 hǎo แปลว่า ดี (เป็นคำนามหรือคุณศัพท์ก็ได้) เป็นภาพอักษรที่ประกอบด้วยตัวอักษร 2 ตัว

คือคำว่า 女 nǚ แปลว่า ผู้หญิง กับคำว่า 子 zi แปลว่า ลูกชาย

หญิงกับชายอยู่ด้วยกันแปลว่า ดี คำว่า 好 hǎo นี้สามารถนำมาผสมกับคำอื่นๆ ที่ได้ความหมายที่แตกต่างกันออกไปอีกหลายตัว ดังตัวอย่าง

好 吃 hào chīอร่อย 好 处 hǎo chùความดี,ข้อดี
好 感 hǎo gǎnความรู้สึกดี  好 汉hǎo hànผู้ชายดี, ผู้กล้า
好 久 hǎo jiǔนานมาก 好 看hǎo kànน่าดู,ดูดี
好 听 hǎo tīngน่าฟัง,ไพเราะ 好 转hǎoz huǎnเปลี่ยนไปทางดี
好 笑 hǎo xiàoน่าขำ,น่าหัวเราะ 好 心hǎo xīnความหวัง,ใจดี

ตัวอย่างการนำตัว 好 hǎo มาแต่งประโยค

1.这 首 歌 很好 听。
zhè shǒu gē hěn hǎo tīng
เพลงนี้ไพเราะมาก
2.泰 国 的 菜 很 好 吃。
tài guó de cài hěn hào chī
อาหารของไทยอร่อยมาก
3.那 件 衣 服 很 好 看。
nà jiàn yī fú hěn hǎo kàn
เสื้อผ้าชุดนั้นดูดีมาก

ฝึกหัดออกเสียง
绕 口 令
rào kǒu lìng

我 说 船 比 床 长  ฉันว่าเรือยาวกว่าเตียง
wǒ shuō chuán bǐ chuáng chǎng
他 说 床 比 船 长  เขาว่าเตียงยาวกว่าเรือ
tā shuō chuáng bǐ chuán chǎng
我 说 床 不 比 船 长  ฉันว่าเตียงไม่ได้ยาวกว่าเรือ
wǒ shuō chuáng bù bǐ chuán chǎng
他 说 船 不 比 床 长  เขาว่าเรือไม่ได้ยาวกว่าเตียง
tā shuō chuán bù bǐ chuáng chǎng
也 不 知 道 是   ไม่ทราบว่า
yě bù zhī dào shì
船 比 床 长  เรือยาวกว่าเตียง
chuán bǐ chuáng chǎng
还 是 床 不 比 船 长   หรือเตียงยาวกว่าเรือกันแน่
hái shì chuáng bù bǐ chuán chǎng

汉语 趣谈
hànyǔ qùtán

ตัวหนังสือจีนที่ว่าวิวัฒนาการมาจากตัวหนังสือภาพนั้นจนถึงปัจจุบันนี้ได้เปลี่ยนไปจนแทบมองไม่เห็นภาพอีกแล้ว แต่บางตัวยังพอจะอธิบายได้ว่ามาจากภาพใดบ้าง คราวที่แล้วเราได้กล่าวถึงวิธีสร้างตัวหนังสือจีนวิธีหนึ่งซึ่งเอาตัวหนังสือบอกเสียงอ่านกับตัวหนังสือที่ให้ความหมายมารวมกันเป็นตัวหนังสือใหม่ เช่นตัว 竿gān แปลว่า ลำไม้ไผ่ ในที่นี้หมายถึงไม้ไผ่ 干 ออกเสียงว่า gān เป็นต้น หนังสือที่สร้างขึ้นโดยวิธีนี้เรียกว่าตัวหนังสือ 形声 xíng shēng

ตัวหนังสือจีนที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน เป็นตัวหนังสือที่สร้างขึ้นโดยวิธี 形声 xíng shēng นี้มีถึงแปดสิบกว่าเปอร์เซ็นต์เลยทีเดียวตัวหนังสือนี้มีข้อดีอยู่ว่าช่วยให้เราสามารถเดาความหมายและเสียงของมันได้บ้างเช่น

ตัวหนังสือที่มีความหมายเกี่ยวกับเท้าเราจะเห็นว่ามีส่วน ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของเท้ารวมอยู่ด้วย เช่น

pǎoแปลว่าวิ่ง tiàoแปลว่ากระโดด
kuàแปลว่าก้าวข้ามcǎiแปลว่าเหยียบ
chuàiแปลว่าถีบduóแปลว่าเดินช้าๆ

ถ้ามี  氵  ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของน้ำประกอบอยู่ก็จะมีความหมายเกี่ยวกับน้ำเช่น

แปลว่าแม่น้ำแปลว่าบึง,ทะเลสาบ
làngแปลว่าลูกคลื่นcháoแปลว่ากระแสน้ำ
liúแปลว่าไหล น้ำไหลlèiแปลว่าน้ำตา

ถ้าเกี่ยวกับภาษาก็จะมีตัว ประกอบอยู่ด้วย  讠  เช่น

shuōแปลว่าพูดhuàแปลว่าคำพูด
แปลว่าภาษาjiǎngแปลว่าบอกเล่า, พูด
แปลว่าอ่าน tánแปลว่าพูดคุย เหล่านี้เป็นต้น

สัญลักษณ์ที่เป็นส่วนประกอบของตัวหนังสือเหล่านี้มีชื่อเรียกว่า 偏旁 piānpáng 偏旁 จะช่วยเราในการออกเสียงและเข้าใจความหมายของตัวหนังสือ แต่ก็มิใช่ว่าตัวหนังสือที่สร้างโดยวิธี 形声 xíng shēng นี้จะเข้าสูตรดังกล่าวข้างต้นทั้งหมดเลยก็หาไม่


แบบฝึกหัดการออกเสียง
绕 口 令
rào kǒu lìng

四 是 四,sì shì sì
十 是 十,shí shì shí
十 四 是 十 四,shí sì shì shí sì
四 十 是 四 十。sì shí shì sì shí

สุภาษิตจีนน่ารู้

三 样 东 西 一 去 不 复 返 สามสิ่งที่ไปแล้วมิมีวันกลับ
sān yàng dōng xī yī qù bù fù fǎn

时间shí jiānเวลา
生命shēng mìng ชีวิต
青春qīng chūn วัยหนุ่มสาว


三 样 东 西 毁 掉 一 个人 สามสิ่งที่ทำลายคน
sān yàng dōng xī huǐ diào yī gè rén

脾气pí qì อารมณ์
傲气ào qì โอหัง
小气xiǎo qìขี้น้อยใจ


三 样 东西 得 到 快 乐 สามสิ่งที่ทำให้มีความสุข
sān yàng dōng xī dé dào kuài lè

知足常乐zhī zú cháng lè พอใจในสิ่งที่ตนมี
助人为乐zhù rén wéi lè มีความสุขกับการช่วยผู้อื่น
自得其乐 zì dé qí lè ภูมิใจในสิ่งที่ตนทำ